چگونه ازاهم متر استفاده میکنیم؟

اهممتر:

یافتن وتعیین مشکلات الکتریکی سیستمهای تهویه مطبوع بدون استفاده ازVOM (ولت–اهرممتر ) برای یک تکنسین تقریباغیرممکن است. تنوع کار این وسیله , برای یک تکنسین ارزش بسیاری دارد و میتوان از آن برای آزمایش ولتاژ , مشخص کردن مدارهای الکتریکی , تعقیب کردن سیمها وکنترل مشکلات برقی به وجودآمده درهرمحلی استفاده نمود . درصورت کسب تجربه کافی دراستفاده ازاین وسیله , هرکس میتواندراه حل مشکلات برقی را به سرعت پیداکند . حتی اگرنتوان راه حل ها را یافت , حداقل میتوان خود مشکل را تعیین کرد . اگرچه افراد معمولی نیازی به استفاده مدام ازاین وسیله ندارند , ولی ازآنجاکه ولت – اهممتر وسیله ای کوچک ودم دستی است , یادگیری استفاده آن برای همه مفیداست . اولین قدم برای یادگیری , درک برخی از مفاهیم وتعریفات است . ولتاژ , که باعلامتVنشانداده میشود , همان فشار الکتریکی است که توسط یک منبع تغذیه ایجاد میشود . این منبع ممکن است باتری چراغ قوه یا برق شهری باشد . به عنوان مقایسه اگر لوله آب را در نظر بگیریم , ولتاژ معادل فشاری است که آب را به درون لوله میراند .

باعلامتΩ مقیاسی برای سنجش مقاومت الکتریکی است که اهممتر آنرا با دقت میخواند.بامراجعه مجدد به مثال لوله آب , مقاومت الکتریکی با قطر لوله قابل مقایسه است .هرچه قطر کوچکتر باشد , مقاومت بیشتر بوده و مقدار آبی که از لوله میتواند عبور کند (یا همان جریان الکتریکی که از سیم میتواند عبور کند ) کمترخواهدبود.اهممتربرای آزمایش ولتاژ ,مشخصکردن مدارهای الکتریکی,تعقیب کردن سیمها و کنترل مشکلات برقی به وجود آمده و در هر محلی استفاده میشود.

خرید یک ولت/ اهممتر:

یک اهممترحرفه ای معمولا گران است . ولی یک اهممتر معمولی که بتوان نیازهای افراد غیرحرفه ای را بر طرف کند , چندان قیمت بالایی نخواهد داشت . مدلهای بسیار ارزان قیمتی هم وجود دارد که مدارات محافظ نداشته و در نتیجه ممکن است در صورت وجود ولتاژ هنگام چک کردن عدم قطعی سیم یا مقاومت مدار , بسوزد.

مدلهای آنالوگ و دیجیتال:

صرف نظر از قیمت و کیفیت , ولت / اهممتر به دو نوع اساسی آنالوگ و دیجیتال تقسیم بندی میشود . نوع آنالوگ آن دارای یک صفحه مدرج است که مجموعه ای از مقیاسها را با اندازه های مختلف در پشت یک صفحه نشان میدهد . این نوع ولت / اهممترها معایبی دارد.

اول اینکه برای درست خواندن ولتاژ یا مقایسه باید مقایس درست را انتخاب کرد و سویچ تعیین کننده ی محدود باید قبل از اندازه گیری به روی ولتاژ یا مقاومت تقریبی چرخانده شود . هم چنین در صورتی که زاویه نگاه بر روی صفحه مدرج به صورت مایل باشد , عدد خوانده شده دارای دقت کافی نخواهد بود و از طرف دیگر اعداد روی صفحه مدرج ریز و ناخوانا میباشد واین خود موجب به خطا شده یا عمل خواندن را دشوار کند . به طور کلی , تمام ابزارهای سنجش آنالوگ از دیجیتال ارزانتر هستند و در عوض کار کردن با آنها نیز مشکلتر است . اگرچه هنوز هم ولت/ اهممترهای آنالوگ بسیار دقیق وگرانقیمت برای کارهای حرفه ای وجود دارد , ولی بیشتر متخصصین نوع دیجیتال آنرا ترجیح میدهند . ولت / اهممترهای دیجیتالی دارای ویژگیها وقیمتهای متفاوتی هستند .

انواع ارزانقیمت دیجیتالی , مانند نوع آنالوگ آن دارای یک سوییچ انتخاب محدوده میباشند که در نتیجه قبل از اندازه گیری , باید محدوده ی تقریبی ولتاژ را دانست . مدل های گرانقیمت تر , تعیین محدوده را به طورخودکار انجام میدهند . در ولت / اهممترهایی که تعیین محدوده به طور خودکار انجام میدهد ,با قرار دادن پرآب ها برروی دو نقطه , ولتاژ یا مقاومت به سرعت ارایه میشود .تست پیوستگی صوتی برای کلید , اگر نوک پرآبها بر روی ترمینالهای کلیدبوده وکلید درحال خاموشی باشد , دستگاه نباید صدا دهد. برعکس اگر کلید در حالت روشن قرار داده شود , صدای دستگاه باید شنیده شود اگر دو حالت فوق هیچ صدایی شنیده نشود و یا در هر دو حالت صدا شنیده شود , کلیدخراب است.

ویژگیها:

زمان قرائت ولتمترهای دیجبتال ارزان قیمت , طولانی تراست . از طرف دیگر مدلهای ارزانقیمت در آب وهوای سرد خوب کار نمی کنند. یکی دیگر از مشکلات این مدلها , نداشتن ویژگی چک کردن "خازن" میباشد.ولت / اهممترهای آنالوگ , حتی ارزانقیمت ترین آنها , بسته به نوع طراحی میتواند قابلیت چک کردن خازن را داشته باشد. بدنه ولت/ اهم سنجها باید ازجنس پلاستیک محکمی باشد , زیرا امکان افتادن آنها هنگام استفاده بسیار زیاد است. همیشه هنگام خرید نوع دیجیتالی , دستگاه را از جعبه خارج کرده و با انداختن باتری ,عملکرد آنرا کنترل کنید. با انجام اینکار میتوان سرعت قرائت در دستگاه را تعیین کرد . هنگام خرید , پروبهای دستگاه را نیزکنترل کنید. بعضی پروبهای ارزانقیمت , آنقدرکوچک ونازک هستند که اندازه گیری ولتاژ بالا مانند برق شهری , عملا" غیر ممکن است. پروبها و همچنین ملحقات , آنها را میتوان به طور جداگانه خرید ولی مشخصات آنها همیشه استاندارد نیست. راحت ترین نوع پروب , گیرههای سوسماری عایقبندی شده است که کارکردن با آنها حتی با یک دست نیز امکانپذیر است. اگر پروبها وملحقا آنرا به طور جداگانه تهیه میکنید , دقت کنید که فیش آنها به مادگی دستگاه جور باشد.

ولت / اهممترهای کیفیت بالا دارای ویژگی پیوستگی صوتی در درون خود میباشد. سیستم پیوستگی صوتی موجب میشود در صورت کامل بودن مدار , از دستگاه صدایی خارج شود که در برخی موارد کمک زیادی میکند. انواع تستهای پیوستگی صوتی بعدا شرح داده خواهند شد.

درآخراینکه موقع خرید از انواع ولت / اهممتر , چه دیجیتال و چه آنالوگ , چه ارزان و چه گرانقیمت, مطمئن شوید که دستگاه دارای یک مدار توکار محافظت کننده در برابر ولتاژ در حالت اندازه گیری مقاومت میباشد. بدون این مدار ,در صورت قرار گرفتن تصادفی دستگاه بر روی حالت اندازه گیری مقاومت با پیوستگی مدار و قرار دادن پروبها بر روی مداری که ولتاژ در آن وجود دارد , باعث سوختن دستگاه خواهدشد ,مگراینکه دستگاه دارای فیوز باشد.

تست پیوستگی صوتی , تعقیب یک سیم , باافزایش طول یکی از پرابها با استفاده از سیم اضافی ,میتوان یک سیم مجزا را که بین دو نقطه ی فاصله دار کشیده شده است از لحاظ عدم وجود قطعی تست کند.

تست های پیوستگی صوتی:

تستهای پیوستگی به اینصورت است که یک مسیرکم مقاومت از نوک یکی از پروبها تا بخشیکه توسط نوک پروب دیگر در حال آزمایش شدن است , کنترل میشود , اگرمسیرپیوسته باشد , مانند رشته ی داخل یک مدار , بوق دستگاه به صدا خواهد آمد . برای آزمایش سالم بودن یک لامپ , نوک یکی از پروبها را روی بدنه یپیچدار لامپ و نوک پروب دیگر را در نقطه ی مرکزی لامپ قرار دهید , در صورت سالم بودن لامپ , دستگاه بوق خواهد زد. با همین روش میتوان المنت یک آبگرمکن برقی را نیز آزمایش کرد. برای این کار با قطع برق آبگرمکن , سیمهایی که به ترمینال دوپیچ المنت متصل شده است را خارج کنید.

سپس نوک پروبها را روی هر یک از سرترمینال قرار دهید و اگر المنت سالم باشد , صدای بوق شنیده خواهد شد. سپس نوک یکی از پروبها را بر روی ترمینال المنت و نوک دیگر آنرا بر روی بدنه ی آبگرمکن قرار دهید, در اینحالت نباید صدای بوق شنیده شود(به صدای در آمدن بوق نشانه ی وجود اتصالی بین المنت و بدنه است). گذراندن این تستها نشاندهنده سالم بودن المنتها میباشد.تست ولتاژِ DC باتری خودرو , اگر قطبهای باتری باقطبهای ولت/ اهممتر تطبیق نداشته باشند , دردستگاه آنالوگ عقربه درجهت مخالف حرکت کرده و در دستگاه دیجیتال عدد منفی نشان داده خواهد شد.

تست یک کلید ساده با دو ترمینال:

کلیدهای ساده دیواری وکلیدهای فشاری را میتوان با قرار دادن پروبها بر روی دو ترمینال کلید و باز و بسته کردن کلید آزمایش کرد. تمام سیمها در موقع آزمایش باید قطع باشند زیرا الکترونهایی که از مسیر دیگری عبور میکنند ممکن است در عدد خوانده شده خطا ایجاد کند.

تعقیب سیمها:

ویژگی پیوستگی صوتی را میتوان برای تعقیب سیمها به کار برد. فرض میکنیم میخواهیم بدانیم کدام سیمها در جعبه تقسیم , یک پریز مشخص را تغذیه میکنند.

برای این کار در جعبه تقسیم سر دو سیم را که حدس میزنیم که آن پریز را تغذیه کرده باشند به هم وصلکرده وسپس نوک پروبها در پریز به دو سر سیمها متصل میکنیم. اگر صدای بوق شنیده شود , معلوم میشود که بوق درست میباشند.

برای اطمینان از صحت آزمایش , دو سر وصل شده ی سیمها را از هم باز کرده و دوباره دوسر سیم در پریز را آزمایش میکنیم. در این حالت صدای بوق نباید شنیده شود ( دقت کنید که در این آزمایش حتما" بوق را قطع کنید ) گاهی اوقات لازم است که یک سیم مجزا را آزمایش کنید. مثلا میخواهیم ببینیم سیم قرمز رنگی که در پریز وجود دارد , همان سیم قرمز رنگی است که در دهها متر آن طرفتر در جعبه تقسیم وجود دارد یا خیر. برای اینکار با بستن یک سیم اضافی به نوک یکی از پروبها وهمچنین به سر سیم مورد نظر در جعبه ی تقسیم , میتوان این مساله را بررسی کرد. اگر از یکسان بودن سیم مطمئن باشید , عدم شنیدن صدای بوق به معنی وجود قعطی در مسیرسیم میباشد. گاهی وقتها ممکن است ورود یک میخ یا پیچ در سیم درون دیوار قطع شدن آن شده باشد. در این مواقع اگر مسیر سیم در دیوار مشخص باشد , با اتصال نوک یکی از پروبها بر روی میخ یا پیچ روی مسیر سیم و اتصال نوک پروب دیگر در پریز یا جعبه تقسیم میتوان این مساله را نیز بررسی کرد. البته این احتمال وجود دارد که نوک میخ یا پیچ با سیم اتصال نداشته باشد و در نتیجه صدای بوق شنیده نشود.

تستهای مقاومت:

یکی دیگر از کاربردهای مهم ولت / اهممتر , اندازه گیری مقاومت واقعی دستگاههای الکتریکی است. مقاومت الکتریکی به کاهش سرعت یا توقف جریان الکترونها مربوط میشود. آهسته شدن جریان الکترونها همان پدیده ای است که موجب تولید حرارت در لوازم خانگی یا بخاری های برقی میشود. مقاومت المنتهای ابگرمکنی که قبلا" از نظر پیوستگی مدار بررسی شدند. موجب تولید گرما و انتقال آن به آب میشود. سیستم تست مقاومت بسیار شبیه سیستم تست پیوستگی است با این مقاومت که دستگاه دارای شبکه های کالیبره شده ی بسیاری است که مقدار دقیق جریان الکترون را اندازه گیری میکنند. با استفاده از اهممتر میتوان مقدار دقیق جریان الکترونها را اندازه گیری میکنند. با استفاده ازا هممتر میتوان مقدار دقیق مقاومت المنتهای یک آبگرمکن برقی یا هر وسیله برقی دیگر را تعیین کرد. قرار دادن نوک پروبها بر روی پیچهای ترمینال المنت های آبگرمکن (البته برق و سیمهای ورودی و خروجی برق باید قطع باشند) مقاومت آنها را نشان خواهدداد. اگر دستگاه دارای سیستم تعیین محدوده ی خود کار باشد, مقدار مقاومت به سرعت به دست خواهد آمد و در غیر این صورت باید برای خواندن دقیق مقاومت مقیاسها را تغییر داد. گاهی اوقات تولید کننده مقدار مقاومتی که محصول قبل از خرابی باید داشته باشد را اعلام میکند. به عنوان مثال, سیم پیچ های یک پمپ شناور قبل از خرابی, باید حداکثر مقدار مقاومت ممکن بین سیم پیچ به بدنه موتور را دارا باشد. این مقدار با عنوان بی نهایت معرفی میشود که به این معنی است که در برابر جریان الکترونهایی که موجب راه افتادن موتور میشوند به سمت بدنه ی موتور مقاومت بی نهایت زیادی وجود دارد. گاهی اوقات, جریان الکتریکی ناشی از صاعقه میتواند موجب شکست مقاومت بین سیم پیچها و بدنه موتور شود و در نتیجه پمپ خراب میشود. اگر مقاومت بین بدنه ی پمپ و سیمها کمتر از 5000 اهم باشد, پمپ خراب شده است. ترانسفورماتورهایی مانند ترانس مربوط به درب بازکن الکتریکی که جریان 220 ولت را به 24 ولت تبدیل میکنند را نیز میتوان با اندازهگیری مقدار مقاومت تست کرد. برای این کار بعد از قطع جریان برق ترانسفورماتور , پروبها را یک بار در دو سر ورودی آن" و بار دیگر در دو سر خروجی آن قرار دهید, در این حالات دستگاه هرمقدارمقاومتی را که نشان بدهد حاکی از سالم بودن ترانس است.

نحوه بررسی IPMو پل دیود

برای چک کرد پل دیود مطابق دستورالعمل زیر عمل میکنیم:

a. مولتیمتر را روی تست دیود قرار میدهیم.

b. پراب قرمز مولتیمتر را روی سر منفی پل دیود و پراب مشکی را روی ورودی تغذیه پل دیود قرار میدهیم. باید عددی بین 0.6~0.4 (600~400میلی ولت ) مشاهده کنیم. اینکار را برای سایر ورودی های پل دیود هم انجام میدهیم.

c. پراب قرمز مولتی متر را روی سر مثبت پل دیود و پراب مشکی را روی ورودی تغذیه پل دیود قرار میدهیم. بایدعددی بین0.6~0.4 ولت ( 600~400 میلیولت ) مشاهدهکنیم. اینکار را برای سایر ورودی های پل دیود هم انجام میدهیم.

d. درصورتی که پرابها را بر عکس حالت ذکر شده بگیریم هیچ ولتاژی مشاهده نمیشود.

e. مقادیر اعداد اندازه گیری شده باید نزد یک به هم باشند.

تست ولتاژ مستقیم ( DC ):

اندازه گیری ولتاژ , یکی دیگر از موارد استفاده ی ولت/اهممتر میباشد. این دستگاه میتواند هم ولتاژ DC (مستقیم) وهمولتاژAC (متناوب) را اندازه بگیرید. یکی از موارد اندازه گیری ولتاژ DC که احتمال آن پیش می آید , ولتاژ باتری خودرو باشد. اگر در حالت خاموشی , ولتاژ باتری کمتر از 12 ولت باشد, نشانه ی اتصال کوتاه در باتری میباشد , با این وسیله هم چنین میتوان دینام را نیز بررسی کرد. در حالتی که موتور با سرعت 2500 دور بر دقیقه در حال کار کردن میباشد,ولتاژی که دینام به باتری میدهد در حدود 2/14 ولت باشد. برای اندازه گیری ولتاژ در دو مورد بالا, در ابتدا دستگاه را بر روی ولتاژ DC تنظیم کنید و پروبها را بر روی ترمینال باتری قرار دهید. ولتاژ DC دارای قطبهای مثبت و منفی میباشد. بنابراین هنگام اندازه گیری ولتاژ DC باید قطبهای باتری یا هر وسیله دیگر ر ابا قطبهایی که بر روی دستگاه سنجش درج شده است, مطابقت داد.

تست ولتاژ متناوب (AC):

اندازه گیری ولتاژ Ac یکی از مواردی است که بیشتر تکنسینهای برق با آن سر و کار دارند. کارهایی مانند کنترل وجود برق در مدار , اندازهگیری مقدار ولتاژ در مدار , بررسی وجود ولتاژ غیر طبیعی در مدار و بررسی درست بودن ولتاژ غیرطبیعی در مدار بر رسی درست بودن ولتاژ خروجی ترانسفورماتور از جمله اموری هستندکه با استفاده از ولت/ اهممتر با آنها پرداخته میشود. دقت کنید که هنگام کنترل ولتاژ مدار , هیچ وسیله ای نباید به آن اتصال داشته باشد. همچنین به خاطر داشته باشید که هر گاه نوک پروب با سیم داغ اتصال پیدا کند , خود نیز داغ خواهد شد.

چک کردن خازن:

یکی دیگر از موارد استفاده ی پیشرفته ولت/ اهممترها " بررسی خازن میباشد. خازنها یکی از اجزای مدارات الکتریکی هستند که یکی از اجزای مهم وسایل الکترونیکی میباشد. در انواع دستگاههای تهویه مطبوع نیز خازن وجود دارد. وجود این خازن برای این است که هنگام راه افتادن کمپرسور , یک نیروی اضافی به آن وارد شود و این مساله برای سرعت بخشیدن به بالا رفتن دور موتور در لحظه ی راه اندازی کمک میکند. صاعقه میتواند موجب خرابی خازنها شود ولی خوشبختانه کنترل سالم بودن آنهاآسان است. برای اینکار نوک پروبهای ولت/ اهممتر را بر روی ترمینالهای خازن قرار داده و آنرا در حالت RX1دهید. ولت/ اهممتر باعث میشود که خازن پرشود که این پدیده باعث حرکت عقربه ی ولت/ اهممترمیشود. اگر هیچ اتفاقی روی ندهد , جای پروبها را عوض کنید و اگر باز هم تغییری رخ نداد آنگاه میتوان دریافت که خازن خراب است.

احتیاط:

استفاده نا درست از ولت/ اهممتر نه تنها خطرناک است بلکه منجر به مرگ میشود . تا حد امکان بررسی های مدارات ولتاژ بالای AC را به متخصصین واگذار کنید. افراد غیر متخصص تنها از این وسیله برای بررسی مدارات ولتاژ پایین , پیوستگی مدار و کنترل مقاومت استفاده کنند.